Tri
logoCKRBO

Onze visie op gedrag

Gedrag is een alledaags gebruikt begrip en de meesten van ons hebben notie van wat het begrip inhoudt. 'Gedraag je', 'doe niet zo raar', stel je niet aan', of 'doe normaal' zijn de boodschappen (opdrachten via de communicatie) die we als kind kregen en weer doorgeven door ze zelf te gebruiken.
In onze visie is gedrag echter meer. Gedrag is een verzamelnaam voor drie componenten waar het uit is opgebouwd. Het betreft de componenten voelen, denken en handelen. Het zichtbare gedrag is het handelen, maar dit handelen heeft een relatie met ons voelen en denken. Huilen kan een uiting zijn van verdriet, van blijdschap, pijn of een prikkelstof - bijvoorbeeld een ui - die tranen oproept om de prikkelstof kwijt te raken. Het waarneembare handelen is het huilen. De component denken is gekoppeld aan voelen. Als ik denk aan een situatie die gekoppeld is aan verdriet, dan wordt dit zichbaar in mijn gezichtsuitdrukking, met als meest zichtbaar resultaat 'de tranen'. Op grond van wat ik waarneem, ga ik gedrag vertonen (handelen) door bijv. te troosten, of door iemand uit te lachen, of door opmerkingen te maken als: 'doe nu alsjeblieft eens gewoon', of: 'grote jongen dat je niet huilt'. Een vorm van handelen is hier nu impliciet aan toegevoegd en dat is communiceren. Wil je gedrag dus goed begrijpen, dan zul je feitelijk eerst na moeten gaan wat het denken of het voelen achter het handelen is. Meestal doen we dit niet en we interpreteren wat we zien of horen en reageren vanuit wat we denken en/of voelen. Hieruit ontstaat dan begrip = juist geïnterpreteerd, of onbegrip = onjuist geïnterpreteerd. Om volledig te zijn, er bestaat nog een vorm van handelen die reflex wordt genoemd. Dit is onbewust handelen dat niet door ons wordt aangestuurd en waar we geen invloed op hebben. Spontaan gedrag is een vorm van innerlijk onbewust handelen dat weer gebaseerd is op denken en voelen, maar waar we ons niet bewust van zijn. Trainingen zullen zich vaak hier op richten, omdat onze drijfveren van onbewust naar bewust moeten komen. Wat zijn onze motieven om iets wel of juist niet te doen?

Onze visie op communicatie

Het begrip is al gevallen, communicatie. We doen het dagelijks maar toen we het hebben aangeleerd waren we afhankelijk van onze omgeving voor wat betreft de kwaliteit van het aangeleerde. Want feitelijk heeft geen enkele ongeschoolde opvoeder geleerd hoe communicatie werkt en vaak bij het leren voor een beroep wordt pas expliciet aandacht besteed aan communicatie. Dus de mate van het beheersen van de communicatie is voor een heel groot deel afhankelijk van het nest waarin wij terecht komen. Als er thuis weinig persoonlijks wordt gedeeld, wordt er tevens een boodschap meegegeven, namelijk dat dit 'niet' delen de norm c.q. grens van delen is, namelijk 'je deelt geen persoonlijke dingen met anderen'.

Communicatie bestaat uit de component 'zender' en uit de component 'ontvanger'. Je kunt eigenlijk maar een positie innemen, of je zendt of je ontvangt. Communiceren wordt onderscheiden in verbaal (via geluid) of non-verbaal (via signalen). Afhankelijk van de media die wordt gebruikt gaan verbaal en non-verbaal vaak samen. Als ik naar iemand luister via de telefoon, dan hoor ik de woorden maar ook de wijze waarop deze worden uitgesproken. Ik zie de persoon niet en zie dus geen gezichtsuitdrukking etc. Onbewust reageren we wel op de wijze waarop de boodschap wordt gebracht. We kunnen in iemands stem horen of deze blij is, boos, bang of bedroefd is, ook door de telefoon. De mate waarin we dit beheersen hangt dan weer af van hoe we dit geleerd hebben, welke voorbeelden we hier bij hebben gehad. Bij goed communiceren geldt het spreekwoord: 'Spreken is zilver, zwijgen is goud'. Het luisteren naar de woorden die de ander gebruikt, de toon waarop het wordt gezegd, de houding die iemand aanneemt verraden veel meer dan men beseft.